Priz yanarsa ne yapmalı?

Priz yanarsa ne yapmalı sorusu çoğu zaman bir anlık paniğin içinde sorulur. İlk dakikada yapılacaklar kısadır ve hepsi elektriği kesmek ile uzak durmak üzerinedir. Asıl iş ondan sonra başlar: prizin neden yandığını bulmak, çünkü sebep çoğu zaman prizin arkasındaki bağlantıda ya da prize binen yüktedir.

Priz yandığında ilk ne yapmalısınız?

Priz yandığında önce elektriği kesin, sonra uzak durun. Alev varsa elektriği kesmek için bile beklemeyin; can güvenliği önce gelir. Sırasıyla:

1. Alev ya da yoğun duman varsa herkesi ortamdan çıkarın ve 112'yi arayın.
2. Panoya güvenle ulaşabiliyorsanız o prizin sigortasını indirin. Hangi sigorta olduğundan emin değilseniz ana şalteri indirin.
3. Fişi çekmeye çalışmayın, prize ve kablosuna dokunmayın. Yanmış plastik sıcak olabilir, priz hâlâ gerilim altında olabilir.
4. Yanan prize ya da cihaza su dökmeyin. Su elektriği iletir ve sizi tehlikeye sokar.
5. Elektrik kesildikten sonra duman sürüyor ya da koku artıyorsa yine 112'yi arayın.
6. O hattın sigortasını usta bakana kadar kaldırmayın.

Alev yoksa, yalnızca kararma, koku ya da erime varsa ne yapmalı?

Alev yoksa bile durum ciddidir: prizde kararma, erime ya da yanık kokusu, bağlantının aşırı ısındığını gösterir. O hattın sigortasını indirin ve usta bakana kadar kaldırmayın.

Prizin kendisi kararmış ya da erimişse fişi çekmeyin; sigortayı indirmek yeterlidir. Cihazı yandaki prize taşımayın, çünkü yan yana prizler çoğu zaman aynı hattan beslenir ve sorun yeni prizde de sürebilir. Ustaya göstermek için prizin önünden bir fotoğraf çekebilirsiniz; kapağı açmanız gerekmez.

Priz neden yanar?

Prizi yakan şey neredeyse her zaman ısıdır. Isı da çoğunlukla bir bağlantının gevşemesinden ya da prize kaldırabileceğinden fazla yük binmesinden doğar. Sık görülen sebepler:

• Gevşek bağlantı: prizin arkasındaki kablo vidası zamanla gevşer. Temas azaldıkça bağlantı noktası ısınır, plastik kararır ve erir.
• Fazla yük: elektrikli ısıtıcı, fırın, çamaşır makinesi, klima ya da su ısıtıcısı gibi güçlü cihazların aynı prizde ya da aynı çoklu prizde çalışması.
• Gevşemiş priz yayları: fiş prizde oynuyor, kolayca düşüyorsa temas zayıftır ve ısınma yapar.
• Kalitesiz ya da uygun olmayan fiş ve çoklu priz: ince kablolu uzatmalar ve uç uca eklenmiş çoklu prizler ısınır.
• Eski tesisat ve uygunsuz ekler: eski binalarda alüminyum iletkenlere ya da bakır ile alüminyumun doğrudan eklendiği yerlere rastlanabilir; bu ekler zamanla ısınır.
• Nem ve toz: mutfak, banyo ve balkondaki prizlerde birikinti bağlantıları bozar.

Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve fırın ya da ocak için ayrı hat çekilmesini ister. Bu cihazların genel kullanım prizlerinden ve çoklu prizlerden beslenmesi priz yanmasının sık görülen sebeplerindendir.

Priz yanarken sigorta neden atmadı?

Otomatik sigorta, hattan geçen toplam akıma bakar. Gevşek bir bağlantıdaki ısınma hattın akımını artırmaz; bu yüzden priz kararırken, hatta erirken sigorta atmayabilir. Kaçak akım rölesi de ancak toprağa bir kaçak olduğunda atar.

Bu, sigortanın bozuk olduğu anlamına gelmez; sadece bu tür bir arıza için tasarlanmamıştır. Bağlantılarda oluşan ark arızalarını algılamak için ark hatası algılama cihazları vardır. Her ev için gerekli olup olmadığını, tesisatın durumuna bakarak usta değerlendirir. Kısacası sigorta atmadı diye tesisat sağlam demek değildir.

Yanmış prizi değiştirmek yeterli mi?

Yanmış prizi yalnızca yenisiyle değiştirmek çoğu zaman yeterli değildir. Priz yandıysa ısı, prizin arkasındaki kablo ucuna da ulaşmıştır; kablonun yalıtımı sertleşmiş ya da erimiş olabilir. Yalnızca prizi değiştirmek, aynı gevşek bağlantıyı ya da aynı fazla yükü yerinde bırakır.

Usta, prizin arkasındaki kablo ucunu, varsa buattaki ekleri, hattın sigortasını ve o prize binen yükü kontrol eder. Isınmış kablo ucu kesilip yenilenir; kablo uzun bir mesafede zarar gördüyse hattın yeniden çekilmesi gerekir. Güçlü bir cihaz o prizden besleniyorsa ona ayrı bir hat çekmek kalıcı çözümdür. Tesisat genel olarak eskiyse tesisat yenileme gündeme gelir.

Priz yanmasını önlemek için neler yapılabilir?

Priz yanmasının önemli bir kısmı günlük kullanım alışkanlıklarıyla önlenebilir. Şunlara dikkat edin:

• Isıtıcı, fırın, çamaşır makinesi gibi güçlü cihazları çoklu prize takmayın; her birini kendi prizine takın.
• Uzatma kablolarını ve çoklu prizleri uç uca eklemeyin.
• Fiş prizde oynuyorsa, priz ılık geliyorsa ya da çıtırtı duyuyorsanız o prizi kullanmayı bırakın.
• Fişi kablosundan çekerek çıkarmayın.
• Evinizde sık sık çoklu priz kullanmak zorunda kalıyorsanız priz sayısı yetersizdir; yeni priz eklenmesi daha güvenlidir.

Tesisatınız uzun yıllardır elden geçmediyse elektrik tesisatı kaç yılda bir yenilenir yazısındaki işaretlere de bakın.

Priz yandıktan sonra ne zaman usta çağırmalısınız?

Priz yandıysa, kararma ya da erime gördüyseniz o hattı tekrar kullanmadan önce mutlaka kontrol ettirin. Prizden yanık kokusu geliyorsa, priz ısınıyorsa ya da sigorta bu olaydan sonra sık atmaya başladıysa da beklemeyin.

Kayseri'de Melikgazi başta olmak üzere Kocasinan, Talas, Hacılar ve İncesu'da yanan ya da ısınan prizler için arıza tespiti yapıyoruz. Hattı ölçüp sebebi bulduktan sonra onarımı yapıyoruz. Bize iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Prizden yanık kokusu geliyor ama görünürde iz yok, ne yapmalıyım?

O prizdeki cihazları kullanmayı bırakın ve hattın sigortasını indirin. Isınma prizin arkasında başlamış olabilir; dışarıdan iz görünmemesi bağlantının sağlam olduğunu göstermez.

Priz ısınıyorsa kullanmaya devam edebilir miyim?

Hayır. Fişin ya da prizin ılık gelmesi, bağlantının ya da yükün sorunlu olduğunu gösterir. Kullanmaya devam etmek prizin yanmasına yol açabilir.

Prizden kıvılcım çıkması normal mi?

Çalışan bir cihazın fişini takarken ya da çıkarırken küçük ve anlık bir kıvılcım görülebilir. Cihazı kapatıp fişi öyle takmak bunu önler. Sürekli, büyük, sesli ya da iz bırakan kıvılcım normal değildir; o hattın sigortasını indirin.

Priz yandıktan sonra sigortayı ne zaman kaldırabilirim?

Usta hattı kontrol edip onarana kadar kaldırmayın. Alev ya da duman olmadıysa, yanan prizin sigortası inikken diğer hatları kullanabilirsiniz.