Kaçak akım rölesi neden sürekli atar?

Kaçak akım rölesinin sürekli atması can bıktırır, ama röle çoğu zaman bozuk değildir: bir yerde gerçekten kaçak vardır ve röle işini yapıyordur. Bu yazıda kaçak akım rölesinin neden sürekli attığını, rölenin ne zaman attığının size neyi anlattığını, evde güvenle yapabileceğiniz eleme yöntemini ve hangi noktada usta gerektiğini anlatıyoruz.

Kaçak akım rölesi ne işe yarar?

Kaçak akım rölesi, hatta giden ve hattan dönen akımı karşılaştırır. Aradaki fark belirli bir değeri aştığında, yani akımın bir kısmı insan vücudu ya da nemli bir yüzey üzerinden toprağa gidiyorsa, elektriği bir saniyeden çok daha kısa sürede keser. Otomatik sigorta aşırı yüke ve kısa devreye, kaçak akım rölesi ise kaçağa karşı korur.

Konutlarda hayat koruması için 30 mA'lik röle kullanılır. Standart gereği bu röle, kaçak 15 mA'in altındayken açmamalı, 30 mA'e ulaştığında mutlaka açmalıdır; bu ikisinin arasındaki herhangi bir değerde açabilir. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği de başta banyo gibi tehlikenin fazla olduğu yerlerdeki priz devreleri olmak üzere, iç tesislerde hata akımı koruma düzeni kullanılmasını önerir.

Kaçak akım rölesini sürekli attıran sebepler nelerdir?

Röleyi attıran şey her zaman toprağa giden bir akımdır; bu akım tesisattan, bağlı bir cihazdan ya da hatalı bir bağlantıdan gelir. Sık görülen sebepler şunlardır:

• Nem: banyo, balkon ve dış cephedeki prizlere, buatlara ya da armatürlere su girmesi.
• Arızalı ev aleti: termosifon, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, fırın gibi su ya da ısıtıcı içeren cihazlarda rezistans yalıtımının bozulması.
• Yıpranmış ya da zedelenmiş kablo: eski tesisatta yalıtımı sertleşmiş kablolar, tadilatta çivi, vida ya da matkapla zedelenmiş hatlar.
• Nötr ve toprak hatası: nötr iletkeninin toprağa bağlanması ya da iki ayrı hattın nötrlerinin karıştırılması. Kombi, termosifon değişimi gibi bir işten sonra başlayan atmalarda akla gelir.
• Biriken küçük kaçaklar: aynı rölenin altındaki her elektronik cihazın çok küçük bir kaçağı olabilir. Röle bunların toplamını görür; toplam eşiğe yaklaştığında küçük bir ek kaçak röleyi attırır.
• Rölenin kendisi: daha az görülür, ama eskiyen bir röle hassaslaşabilir.

Panoda inen şey kaçak akım rölesi değil de otomatik sigortaysa sebepler farklıdır; bunu şartel neden sık sık atar yazısında anlattık.

Rölenin ne zaman attığı neyi gösterir?

Kaçak akım rölesinin hangi anda attığı, arızanın nerede aranacağını daraltır. Aşağıdaki tablo kesin teşhis değildir, ama ustaya vereceğiniz bilginin de temelidir.

Röle ne zaman atıyor?	Önce akla gelen
Bütün sigortalar inikken bile kalkmıyor	Rölenin kendisi ya da röle ile sigortalar arasındaki bağlantı
Belirli bir sigorta kalkınca hemen atıyor	O hatta kalıcı bir kaçak ya da nötr ve toprak hatası
Yağmurdan ya da yıkamadan sonra atıyor	Balkon prizi, dış aydınlatma, dış duvardaki buat
Belirli bir cihaz ya da programı çalışırken atıyor	O cihazın rezistansı, motoru ya da kablosu
Gece, evde kimse yokken atıyor	Buzdolabı, kombi, termosifon gibi kendi kendine devreye giren cihazlar
Tadilattan sonra başladı	Zedelenmiş kablo ya da hatalı yapılmış bir bağlantı
Belirgin bir düzen olmadan ara ara atıyor	Biriken küçük kaçaklar ya da yeni başlayan yalıtım bozulması

Arızalı hattı kendiniz nasıl bulursunuz?

Kaçak akım rölesini attıran hattı, panodaki sigortaları tek tek kaldırarak güvenle bulabilirsiniz. Bunun için hiçbir kapağı açmanız gerekmez.

1. Prizlerdeki bütün cihazları fişten çekin.
2. Panodaki bütün otomatik sigortaları indirin, sonra kaçak akım rölesini kaldırın.
3. Röle bütün sigortalar inikken bile kalkmıyorsa burada durun; bu adımdan sonrası ustanın işidir.
4. Röle kalkıyorsa sigortaları birer birer kaldırın. Röle hangi sigortada atıyorsa sorun o hattadır.
5. O hat sağlamsa cihazları birer birer takın ve birkaç dakika çalıştırın. Bazı cihazlar yalnızca ısıtma ya da sıkma gibi belirli bir aşamada kaçırır. Röle attığı anda takılı olan cihaz şüphelidir; onu tekrar takmayın, servise gösterin.

Bu adımlar arızanın yerini daraltmak içindir. Pano, priz ya da buat kapağını açmayın, kablolara dokunmayın. Hangi sigortanın hangi odayı beslediğini bu sırada not ederseniz bir sonraki arızada işiniz kolaylaşır.

Röle bozuk olabilir mi, nasıl test edilir?

Kaçak akım rölesi bozuk olabilir, ama bunu anlamanın yolu önce tesisatta ve cihazlarda kaçak olmadığını görmektir. Rölenin sağlam olup olmadığını üzerindeki test düğmesiyle kendiniz deneyebilirsiniz.

Rölenin üzerindeki T ya da TEST yazan düğmeye bastığınızda röle hemen atmalıdır. Atmıyorsa röle koruma yapmıyor demektir ve değiştirilmelidir. Bu testi üreticinin kılavuzunda yazan aralıklarla düzenli yapın; test sırasında o röleye bağlı hatlarda elektrik kesilir.

Röle değiştirilirken yerine daha yüksek eşikli, örneğin 300 mA'lik bir röle takmak çözüm değildir. 300 mA'lik röleler yangına karşı koruma için kullanılır; insanı elektrik çarpmasına karşı korumaz.

Ne zaman usta çağırmalısınız?

Hatta hiçbir cihaz takılı değilken kaçak akım rölesi atıyorsa sorun duvarın içindeki tesisattadır ve hattın ölçülmesi gerekir. Şu durumlarda da beklemeden usta çağırın:

• Röle bütün sigortalar inikken bile kalkmıyorsa.
• Atma, tadilattan ya da kombi, termosifon gibi bir cihaz değişiminden sonra başladıysa.
• Test düğmesine bastığınızda röle atmıyorsa.
• Yağmurda atma her seferinde tekrarlıyorsa.

Usta, arızalı hattı ayırır, kablonun yalıtım direncini ölçer, nötr ve toprak bağlantılarını kontrol eder. Nötr ile toprağın karıştığı ya da topraklamanın şüpheli olduğu durumlarda topraklama ölçümü de gerekir. Ararken rölenin ne zaman attığını, hangi sigortada attığını, o sırada hangi cihazın çalıştığını ve son yapılan işi söylemeniz arızanın bulunma süresini kısaltır.

Kayseri'de Melikgazi başta olmak üzere Kocasinan, Talas, Hacılar ve İncesu'da arıza tespiti için adrese geliyoruz. Randevu için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kaçak akım rölesi ile şartel aynı şey mi?

Hayır. Halk arasında şartel denilen şey çoğu zaman otomatik sigortadır ve aşırı yükte ya da kısa devrede atar. Kaçak akım rölesi ise toprağa kaçan akımı algılar; üzerinde test düğmesi ve 30 mA gibi bir değer yazar.

Röle yalnızca yağmurlu havada atıyorsa ne yapmalıyım?

Balkon prizlerini, dış aydınlatmayı ve dış duvardaki bağlantıları kullanmayın, o hatların sigortasını indirin. Islak bir bağlantıya dokunarak kaynak aramayın; hattın ölçülerek bulunması gerekir.

Sürekli attığı için 30 mA yerine 300 mA röle takılabilir mi?

Takılmamalıdır. Konutlarda insanı koruyan değer 30 mA'dir. Daha yüksek eşikli röle atmayı azaltır ama kaçağı ortadan kaldırmaz; elektrik çarpmasına karşı korumayı da kaldırır.

Evde kimse yokken röle neden atar?

Evde kimse yokken de buzdolabı, kombi, termosifon ya da zamanlayıcıyla çalışan cihazlar devreye girer. Rölenin attığı saati not etmek, hangi cihazın şüpheli olduğunu gösterebilir.